logom.jpg (21931 bytes)

Dodaj stronę do ulubionych

 

A B C Ć D E F G H I J K L Ł
M N O Ó P R S Ś T U W Z Ź Ż

 

Istnieje zasadnicza różnica między wymową „ch”, „h” w języku polskim języku literackim a w godce krakowskiej*. Ponadto są wyrazy, w których głoskę „k” języka literackiego wymawia się jako „ch/h”, zwłaszcza przed głoską „t”, np. „który” wymawia się jako „ħtóry”. Dlatego było konieczne wprowadzenie litery „Ħ, ħ”. Właściwsze byłoby wprowadzenie znaków " ɧɦ" , jednakże w części edytorów i przeglądarek internetowych znaki te się nie wyświetlają.



Ħabanina, ħabacyna - byle jakie mięso
Ħabina - cienki kij, kijek, rózga, pręt
Ħaberdzie, ħabie (ħobie), ħerdzie, ħyrdzie - uschnięte rośliny, krzewy, gałęzie, kępy krzewów, chwastów, itp.
Ħabeta - pogardliwie o zwierzęciu gospodarskim (krowa, koń, itp.)
Ħadera - kobieca narzutka (katanka) wyszywana złotymi nićmi, cekinami, itp.
Ħadziajstwo - coś kiepskiego, ciągle się psującego
Ħaf, ħawok - tutaj, obok
Ħaftyndy - tędy
Ħaħać - śmiać się, śmiać się z kogoś, uħaħać - uśmiać się,
Ħajcyć – palić się
Ħajcować – silnie napalić, dużo nałożyć do pieca
Ħajs, ħajc - pieniądze, "kasa"
Ħajty, ħajci - hajci, w znaczeniu daleko, zwykle do dziećka, np. pójdziemy hajty
Ħałat - fartuch, także mundurek szkolny
Ħaħar, ħaħor – pijak, złośliwy człowiek chętny do bitki
Ħaħmynt - złodziej, lub kombinator, cwaniaczek
Ħaderlok, ħuderlok - ktoś chorowity, słaby, obdartus
Ħadra – szmata, zła, niedobra kobieta
Ħakówać - ciężko pracować ponad siły, tyrać, przepracowywać się
Ħandrycyć się - sprzeczać się, wykłócać się
Ħałka - słodki wyrób z ciasta drożdżowego
Ħałupnik, ħałupniok – chłop posiadający tylko dom bez gruntu
Ħań, ħanoi - tam (bliżej)
Ħajnok - tam dalej, ale w zasięgu wzroku
Ħalastra - bardzo duże zabudowanie, z różnymi przybudówkami lub też zbieranina np. ludzi. zob. też moloch
Ħamrać - tarmosić lub sprzeczać się, stopień wyższy to "ħaratać się"
Ħańtyn - tamten
Ħapać, ħapsnonć, ħapnonć – zaganiać, ciężko pracować, gromadzić dobra jeść szybko, łapczywie porwać
Ħara - kiepska wódka
Ħarbata - herbata
Ħaruba - nędzna krowa
Ħarusić (na kogoś) - nawrzeszczeć, nakrzyczeć
Ħarpagon - chuligan, głośno zachowujący się człowiek, ale również chętnie, ciężko i szybko pracuje.
Ħaś - drobne kruszywo, piasek z drobnymi kamieniami (spóła)
Ħaratać – tłuc, bić, niedokładnie ciąć, niszczyć, ostro się kłócić w połączeniu z bójką, stopień niższy to "hamrać się"
Ħaratnoł – szybko, nierówno uciął, zaciął coś, uderzył kogoś
Ħarceć - charczeć, chrapać
Ħarówać - zdzierać powierzchnie, ale również ciężko pracować, ale także skaleczyć się
Ħełznać, za ħełznać, oħełznac - założyć wędzidła,
Ħepać - odbijać się np. po jedzeniu
Ħet - daleko
Ħetera, franca - złośliwa kobieta
Ħetta - komenda w prawo dla konia
Ħerlok, ħorlok - chorowity, słabawy
Ħiħrać się - śmiać się
Ħmurać się - idzie zachmurzenie
Ħlac - ochlaptus, pijaczek
Ħlapa - na ulicach: rozmoknięty śnieg pomieszany z błotem w trakcie odwilży
Ħleb, ħlyb - chleb, majątek, dobytek
Ħlebotać się - chybotać się
Ħlef - chlew (dla krów, świń) dla koni stajnia
Ħlapac – plotkarz
Ħlapacka – słota, ale też: plotkara
Ħlapać – plotkować, wypić, ochlapać
Ħleboki - niedokładnie obrobione korale
Ħlipać, śliptać – chciwie pić, siorbać, ale też: płakać,
Ħlustać - polewać kogoś wodą
Ħmara - bardzo dużo
Ħmin, ħminek - kmin, kminek
Ħłop – mężczyzna, mąż, np: chłop się nie wydarzył – mąż jest do niczego, ale również ktoś odważny, zuch
Ħłopok - nastolatek, niedorosły syn
Ħochoł, ħoħół - snop nakrywajacy kucki (stogi) zboża i siana, ale również okrycie kwiatów ogrodowych na zimę
Ħoħołek, bukieciki – bukiet do kapelusza i gałązka ustrojona dla konia, bukiety i gałązki dla koni
Ħojna - gałązki świerka lub jodły
Ħojrok - młode, w miarę wysokie i giętkie drzewo
Ħolewiok - buty z cholewami
Ħołda - wysoka, chuda kobieta, chodząca dużymi krokami, ale również duża kupa "czegoś"
Ħonorowy - obraźliwy, obrażalski
Ħonór - pycha, nieprzystępność, wyniosłość
Ħopkać - podskakiwać, skakać
Ħopy, hopiki - duże pieniądze, duża "kasa", małe pieniądze, mała kasa
Ħorkać – kaszleć i pluć
Ħoroba jenna – powiedzenie na kogoś niegrzecznego
Ħować sie – rosnąć, zdrowo żyć, wychowywać się
Ħrapka - chętka, chęć na coś, doħrapać sie - dorobić się, osiągnąć jakiś ważny cel
Ħrobok, ħrobocek – robak, robaczek
Ħrosty - krosty
Ħrupka - gatunek śliwy
Ħto, ħtóry, ħtóren - kto, który
Ħtóryndy - którędy
Ħrust - ciastka wielkanocne , odpowiednik: warszawskie "faworki "
Ħóc mi ta ħóc – mów mi a ja tak swoje zrobię, nie słucham cię, nie zwracam
na ciebie uwagi
Ħuncfot - łobuz, niegrzeczny chłopak
Ħulać - tańczyć
Ħukać się - zwierzę, zwłaszcza świnia w okresie godowym, rui,
Ħukoc, ħukocka - imprezowicz, imprezowiczka w żeńskim lub męskim towarzystwie
Ħurdanie – stukanie biegunów kołybki (kołyski) o podłogę
Ħusiać - kołysać, huśtać dziecko
Ħustka - chusta wyszywana, kraciasta; 1. na ramiona, 2. "ponsowo" na głowę. Hustke łodzioć na ramiona abo zawionzać tylko na głowie
Ħustecka - chustka wiązana tylko na głowie, z tyłu lub pod brodą.
Ħuśtać się - bujać sie na huśtawce, przen. żyć rozrzutnie
Ħycać - skakać, kicać
Ħybać - skakać, podskakiwać, ale również np. wyrzucać lub rozrzucać obornik
Ħybotać - trząść
Ħycić - złapać, chwycić, zaczepić
Ħys - dach, np. pod jennym ħyzym - pod jednym dachem
Ħytać - brać w dzierżawę, ale również ħytać robotę
Ħytry - skąpy, chciwy, łakomy
Ħodzić do figury - chodzić bez płaszcza
Ħoħla, ħocħelka - naczynie na rączce do dzielenia płynnego jedzenia
Ħolewy - gumiaki
Ħopok - chłopak
Ħorość - choroba
Ħrobotać - szurać, tłuc się (od: ħrobok-robak)
Ħrosty - krosty
Ħyrlać – kaszleć

*W literackim języku polskim „ch” piszemy; zawsze w wyrazach rodzimych, zwykle po głosce „s”, na końcu wyrazów, gdy w  innych formach tego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych zachodzi wymiana na „sz”, a także w wyrazach zapożyczonych, w których występuje „ch” (trzeba się ich nauczyć na pamięć). Natomiast „h” piszemy wtedy, gdy w innych formach tego wyrazu lub w wyrazach pokrewnych wymienia się na „g”, „z”, „ż”, „dz”, w cząstkach (przedrostkach) np. hekto, higro, hydro, a także w wielu wyrazach obcego pochodzenia, których trzeb się nauczyć na pamięć. Oczywiście zarówno przy pisowni „ch” i „h” są wyjątki, które trzeba zapamiętać.
W polskim języku literackim głoski „ch”, „h” większość Polaków wypowiada bezdźwięcznie. Wyjątek stanowią wschodnie województwa obecnej Polski, Polacy zamieszkujący zachodnie obwody Ukrainy, Białorusi, Litwy, mieszkańcy Ziemi Cieszyńskiej, północnych obwodów Czech i Słowacji. Natomiast Krakowiacy zarówno „ch” i „h” wypowiadają dźwięcznie, wyraźnie słychać tę głoskę. Ponadto są wyrazy, w których głoskę „k” języka literackiego wymawia się jako „ch/h”, zwłaszcza przed głoską „t”, np. „który” wymawia się jako „ħtóry”.