logom.jpg (21931 bytes)

Dodaj stronę do ulubionych

 

A B C Ć D E F G H I J K L Ł
M N O Ó P R S Ś T U W Z Ź Ż

 

Pacan - głupiec
Paciórki (pociórki) - paciorki, koraliki
Pachać, pochać - ciężko oddychać, dychać
Pagrótka - przyzba, wał usypany z ziemi dokoła podmurówki chaty wiejskiej, czasem przykryty deskami
Palice - palce
Palnonć, polnonć - uderzyć, np. polnoń w łeb - uderzyć w głowę, polnonć batym - uderzyć batem
Palować – wbijać pale w określonych miejscach
Pamuła - część strychu, poddasza, na połączeniu dachu z powałą. "Zeby pamuła pod pamułe wlazła - żeby się rodziny połaczyły, np. w wyniku małżeństwa dzieci".
Pan-łociec, pani-matka - teściowie
Pani młoda, panna młoda - na weselu: po ślubie i przed ślubem
Paper, poper - bardzo młody chłopak
Paprok, paprac - ktoś niedokładny, brudzący (wcześniej dotyczyło niedbałego malarza)
Parasolka - parasol
Parhan (parhon) - parkan
Parlamenter - przebiegły gaduła
Pałyga - kawałek lichej ziemi, gruntu
Parobek - mężczyzna w wieku ok. 20 lat, najęty do pracy w gospodarstwie, przen. młody chłopak
Paruchy - kluski na parze
Parzyć pogworki - prowadzić niezobowiązująca rozmowę
Paskuda, paskudztwa, paskudy – szkoda, krzywda, coś nieprzyjemnego, psoty
Paskudnik – osoba robiąca na złóść, na paskudę
Paskudny – brzydki, nieładny
Paskudzić – robić paskudę
Poskudówać - robić komuś na złość, robić komuś szkodę
Pasować - być dopasowany
Pasować sie – mocować się z kimś
Pasterz, pasterka - służąca w wieku ok. 15 lat, np. do pasienia krów, gęsi, itp.
Pasy - dzwon z drewnianymi szprychami (zwykle drewnianymi), które są następnie okuwane rafą (metalową obręczą)
Paści - wnyki, sidła, ale również rzeczy stare, niepotrzebne
Paśkudny - szkodnik, robiący komuś na złość, powodujący swoim działaniem czyjąś szkodę.
Paśkudnik - wzdęcie krowy, w wyniku objedzenia się świeżych roslin pastewnych (chycić paśkudnika)
Patrzeć sie, patrzy mi sie - pasuje mi, należy mi się
Pawiki, powiki - wiązka pawich piór np. do czapki krakowskiej
Pawonz, pawonzek - długi gruba żerdź do utrzymywania zboża lub siana na wozie
Pazucha - pacha, pod pazuchą - pod pachą
Pażać, pożać - parzyć, ale też np. przez pokrzywy
Pecka – kamienny narożnik pod budowę budynku, beton którym oblany jest słupek ogrodzenia
Pempkówka, pempkowa wodka - imbirówka, wódka z imbirem, specjalnie "tworzona" na chrzciny i dla położnic.
Pelentać się, palentac się - platać się
Pepik – Czech lub ktoś, kto długo przebywał w Czechach i powrócił
Permoda - pięknisia, modniara
Perlik, pyrlik - młotek do tłuczenia kamieni, ale: polnońc pyrlikiym - uderzyć kogoś pięścią
Piecorconka, garus - zupa z suszonych owoców
Piekurot - dokuczliwy (o kimś)
Pijocyna, pijok - alkoholik
Pijawki, pijowki - bardzo młode odrosty drzew i krzewów
Piechota - fasola podłużna, sadzona bez tyczek
Piechty (na piechty) – pieszo
Pieprzyć trzy po trzy – mówić nie do rzeczy
Piere htere (idiom) - od czasu do czasu, czasami, na odczepkę
Pierdzieć - puszczać bąki
Pierdoła - niedorajda,
Piezać - wyjadać co lepsze, wypiezała bigos - wyjadła mięso z bigosu
Pinda - podlotek płci żeńskiej, obecnie słowo obraźliwe
Pinkolić – robić coś źle, lub mieć to w nosie
Pipa – kran u beczki z piwem
Piszyngier - "andrut" z nadzieniem karmelowym lub czekoladowym
Piechota - groch lub odmiana grochu
Piekurot - ktoś dożarty, uciążliwy dla otoczenia
Pierdzieć – puszczać bąki
Pióro - sprężyna, resory u wozu lub auta
Pitolić - mówić rzeczy niedorzeczne, ale również coś wolno i byle jak ciąć, nieczysto grać na instrumencie
Pitomy - oklapły, smutny, czujący się bardzo zmęczony; po prostu "padnięty"
Pitwać - ciąć, kroić coś tępym nożem, pitu-pitu - krojenie tępym nożem (cz.ter)
Pitwak - tępy nóż,
Pisak - flamaster
Piyrwiostka - dziewica
Piyrwy - najpierw
Piździć - mocno wiać
Pizgnoć, pizdnonć – porwać, ukraść, uderzyć, rzucić
Piźniynty, piźgniynty – pomylony, głupawy
Piździ - mocno wieje wiatr, lub zadymka
Peni, plyni - plenne, urodzajny np. plyni rok (w zimnioki) - urodzajny w (ziemniaki)
Plewić - pielić
Platfus - płaskostopie
Plac - podwórko, ale również plac targowy, targ, targowica
Plewniak, plewniok - prosiaczek, małe prosię
Plezie się - jakoś leci, (ale: uplezło się - udało się wyjść z kłopotu)
Plucha - słota
Pluskiewka - pinezka
Płac; do płacu mu sie niesie - zbiera mu sie na płacz
Płachta - kawałek tkaniny, prześcieradło, lub płótno do przenoszenia trawy jako paszy
Płanety - ciężkie deszczowe chmury
Płanetnicy – czarnoksiężnicy, którzy sterują pogodą
Płasc, płosc - palto, płaszcz
Płatew, płotew - belka poprzeczna pomiędzy stragarzami, na niej opiera się krokiew w więźbie dachu
Płazy - grubo cięta tarcica budowlana (pniak cięty wzdłuż)
Pniok - pień
Pocciorz, pocciorka – listonosz, listonoszka
Pochmurać – zachmurać się, zadumać się, posmutnieć
Pocynić, łucynić, - zaczarować kogoś
Pociasek, pociosek - łopatka do wygarniania wegli z pieca chlebowego
Po ćmoku – po ciemku, po nocy bez światła, w ciemności
Pod, pod niym - pod, ale również łón był pod niym - urodził się po nim.
Podchlebiać sie– nadskakiwać komuś
Pogmysać, pokmysać – zamieszać, pomieszać
Poharatać - poranić kogoś lub pokłócić
Pod Bogiym - jak Boga kocham
Podać się (na kogo) - być podobnym do ojca lub matki, wrodzić się w kogoś
Podgłupiasty - niemądry, głupkowaty
Podkład, podkłod – jajko dawane pod kurę by zniosła następne
Podlić sie - upadlać się, spadać nisko moralnie
Podolić – podołać
Podołek – wgłębienie tworzące się z przodu w spódnicy, w sukni lub w fartuchu przy uniesieniu ich brzegów lub przy siadaniu,
Podomka - szlafrok
Podołek - wklęsłość, wgłębienie w spódnicy, ogólnie kolana siedzącej osoby
Pozdoryndzie – obok, pod ręką, blisko siebie
Podrajcyk – ten, który podpuszcza kogoś do zrobienia czegoś, podpuszczacz
Podsiebitka - podbitka na powale
Podplyź sie, pleź sie - podczołgać się cicho
Podraza, – infekcja chorobowa roślin
Podufały - ktoś bardzo pewny siebie, wyniosły w stosunku do innych
Poduzyć (kogo) - odurzyć, oćmić kogoś
Podwołcyć - przeszyć zwinięty w wałek rąbek materiału
Podwójci - wice-wójt
Pofolgować – popuścić, poluzować, zwolnić
Poganiać kónie– powodzić konie np. przy orce
Pogwarka, pogworka - pogawędka, sympatyczna rozmowa
Poharówany - porysowany, podrapany
Pojda - (pajda) kromka np. chleba z masłem (kanapka)
Pokos – rząd skoszonej siana, innych roślin pastewnych lub zboża
Pokrom - poza (krom-zamiast), pokrom łocy - poza oczami, za plecami
Polana, błonie, błonia - łąka
Pole - podwórko, otwarta przestrzeń, grunt
Polus, poluch - człowiek, zwierzę lub ptak spędzające większość czasu na polu
Polepa - gliniany sufit, glina przyklejona do powały
Po łomacku – iść po ciemku, w ciemności szukając drogi rękoma
Położyć - urodzić, od słowa "połóg", stąd też: "połonka" - położnica.
Pomadki - nie zawinięte czekoladki
Pomierchany, pomiyrchany - pomierzwiony
Pomstówać - pomstować, odgrażać się, wyklinać
Pomylony – psychicznie szwankujący na umyśle
Pomyrdany - pomieszany, ale tez ktoś działający pochopnie
Pomyślónek - rozważne działanie i myślenie
Pomrzeć, pomrzyć - umrzeć
Pomietło - pomiotło, miotła do czyszczenia pieca chlebowego, przen: popychadło
Poniechtory, poniektory, poniektóry – niektóry
Pono – podobno, prawdopodobnie
Ponsowy - pąsowy, tylko o dużej chuście zawiązywanej na głowie
Po pańsku - literackim językiem
Poplecina - górne zakończenie plecionego płotu
Popod, pod - blisko np. lasu
Popśnić się - pogorszyć sie w jakiejś dziedzinie, zepsuć się (o kimś, czymś żywym)
Poprawiny – drugi dzień wesela
Popyrtaniec – sowizdrzał, narwaniec
Po próźnicy - daremnie, bez potrzeby, na próżno
Popyrtany - mało rozważny, narwany, mało poważny
Portki - spodnie
Porozka - zaraza
Pospółka – coś zmieszanego ze sobą pół na pół
Pościybać, pościubiać – ściagać coś nitką przy cerowania, poskładać drobiazgi w kupkę, lub "grosz do grosza"
Pośmiatać – pozmiatać
Potarasić - podeptać, ale również potarasić kogoś czyli lekko go "naruszyć" :-)
Potucha, nie dawać potuchy - podpuszczanie, nie buntować kogoś, nie podpuszczać kogoś
Powała - belkowany sufit
Powiostka - pisemne zawiadomienie, wezwanie, kurenda
Powrósło - wiązanie ze słomy
Pozucić - o zwierzetach: poronić np. krowa pozuciyła czyli poroniła.
Potkulek - drąg podpierający kulę (wasąg) w wozie, tzw. rafioku
Potsobni - ułożony pod siebie, ujeżdżony (o koniu)
Potym - następnie
Pozryć sie – pokłócić się
Poźgać – pokłuć kogoś lub coś, pognieść ziemniaki, poruszać
Poźryć – spojrzeć
Póć haf, pódze haf - chodź tu
północek – zdrobniale północ
półpanek, półpani - ktoś z bogaty wyrosły z gminu
Półwozie - przednia lub tylna część wozu (wozy można było rozkładać)
Pómoc - pomocnik, pomocnicy przy pracach budowlanych
Pómarcófka - naczynie o objętości pół miarki
Półlitrok, półlitrocek - garnek półlitrowy
Pómału - powoli
Póskrzynek - przegródka mająca wieko w skrzyni
Póśtu – chodź tu, zawołanie na zwierzę
Ptyś - ekler
Potok - strumyk
Powróz - gruby sznur
Pozdłuski, podłuski – wzdłuż
Prasnąć - uderzyć, "poprać", "sprać" - pobić
Prandykować sie - kłócić się ostro
Prosacki - żebraczy, dziod (baba) prosacki - żebrak, żebraczka
Prymna, prymno - o pannie, młodej kobiecie: wspaniała, świetna, elegancka
Prazyć - smażyć
Przebrać kogo - przewyższyć kogoś
Przebździongać sie - przetwierać się, wchodzić i wychodzić bez potrzeby, otwierając i zamykając
drzwi.
Przecak, przecok - zagon poprzeczny na końcu stajonka, przecyć - obrabiać przecak, ale również obrabiać (włócyc, drapać) stajonko w poprzek
Przechera, przechyra - ktoś, kto lubi się przekomarzać, ktoś kłótliwy
Przecnonć sie - ocknąć się, przebudzić się
Przegadówać się - delikatna kłótnia
Przegarlać, przegorlać - przesadzać, podpuszczać kogoś, prowokować kogoś do gadania większych głupstw.
Przegnać - przepędzić
Przegnity – zgniły, przegniły
Przeinacyć - przekręcić
Przekazować sie, przekazówać sie - przechwalać się, chełpić się czymś
Przeklentnik - ten który dużo przeklina
Przelewac - handlarz krowami i świniami
Przelonknonć sie – przestraszyć się
Przełaz, przełazek - wczesnij: ławeczka przy płocie, która umożliwiała przejście przez płot. Obecnie: furtka między posesjami bliskich sasiadów, bez konieczności wychodzenia na drogę.
Przepadnoć, przepadnonć (przez coś) – potknąć się (o coś)
Przepowiadac - zapiewajło, ten który intonuje piosenki i pieśni
Przeskocka - panna, która straciła cnotę
Przespać dziywkę - przespać się z dziewczyną
Przespanica - panna z dzieckiem
Przestemp - korzeń rośliny czarodziejskiej (w bajkach)
Prześciyradło - obrus
Przetwiyrać się - wchodzić i wychodzić bez przerwy otwierając przy tym drzwi,
Przewdzioć - przebrać
Przewłóka, przewłócka – przebranie odzieży, bielizny, pościeli
Przezbywać się - przekomarzać się
Przeźradło - lustro
Przodek - przód, ale również przednia część wozu bo zadek - to tylnia część
Przódy - przedtem
Przybiyrać se (do głowy) - martwic się, przejmować
Przybylejaceć - stać się "belejaki", zaniemóc
Przycies, przycioska - belka spodnia konstrukcji drewnianej
Przychodzić (do kogo) - być rodziną (familią) z kimś
Przydołować, zadołować - przechować sadzonki tymczasowo w ziemi, przed ostatecznym sadzeniem.
Przyfanzolić - przyłożyć (uderzyć) komuś
Przyjymnoś ku sobie - życzliwość do kogoś
Przykłotnik - pierwszy, duży snop na wozie
Przykarcić - skarcić
Przykopa - urwiste wzniesienie, pagórek
Przykrzyć się - nudzić się, tęsknić za kimś
Przylepiec - plaster opatrunkowy
Przyłodziywa, przyłodziywek - odzienie,
Przylyś - przyjść, przywlec się
Przy nadzieji (być) – być w ciąży
Przypiyrać - upał i zaduch przed deszczem, ale jak "babe przypiyro" to lepiej zejść jej z oczu
Przyrembki - kliny w koszuli, łączą szyjkę z rękawami
Przyrodzenie, przyrodzynie - męskie narządy rozrodcze
Przyryhtówać – przysposobić, przyrządzić, przygotować
Przyprzonska (sprzenganie) – przyprzężenie drugiego konia do wozu, zwykle sąsiedzkiego
Przytarasić – przydeptać
Przytrzeć - domłocić brakującą część, np. na ziarno do siania, także np. skaleczyć
Przywdziywać - ubierać coś na siebie
Przywilije - narowy, właściwości charakteru,
Psi - niejadalny,
Psiaga - wagina, ale również znaczenie coś zmarszczonego, np. psiaga kapusta - pomarczona kapusta, niepełnowartościowa.
Psiakrew, psiokrew - przekleństwo, słabsze to "psiakrzes"
Psikać - kichać
Psiojucha – określenie kogoś niedobrego
Psiomać – zła matka
Psiora, psiorka, psiorki – marne, nieduże owoce
Psiwiara, psiowiara –osobie której nie należy wierzyć
Psuj – ktoś kto bez przerwy cos psuje, o koniu -
Psujowaty – zły, zepsuty
Psy wiysać (na kimś) – idiom: ciągle mieć do kogoś uwagi
Pu - ku, do; np. pu lasowi - ku lasowi, pod las
Pucówa - mocne lanie
Pucować – coś czyścić dokładnie
Pularys, puligarys - portfel
Pudlista - kapusta bez wykształconej głowy, nieraz pusta w środku
Pudrabek - półdrabek, boczna drabina wasągu
Puklory - gatunek jabłek
Puszyć się - wynosić się nad innych, pysznić się
Pychy - pucołowate policzki
Pyncok - gruba kasza
Pypeć - narośl (odcisk, nagniot) na języku u kurcząt i bardzo młodych kur od twardego ziarna
Pyrchać - uporczywie kaszleć
Pyrlik – duży młot
Pysny - wybredny